53 proc. Polaków skorzystało z systemu kaucyjnego

​Przynajmniej raz oddało opakowanie w ramach systemu kaucyjnego 53 proc. Polaków - wynika z udostępnionego PAP badania. Jednocześnie wskazano, że 65 proc. ankietowanych orientuje się, na czym polega system kaucyjny.

Najliczniejszą grupą wiekową, która skorzystała już z systemu kaucyjnego stanowią osoby w wieku 45-54 lat (64 proc.), najmniej liczną grupą są osoby 55+ (45 proc.). Butelkę lub puszkę przynajmniej raz zwróciło najwięcej osób wśród mieszkańców miast o liczbie ludności powyżej 500 tys. osób (63 proc.), a najmniej wśród mieszkańców wsi - 49 proc.

Z badania przeprowadzonego na zlecenie jednego z operatorów systemu kaucyjnego Kaucja.pl po sześciu miesiącach od startu systemu kaucyjnego w Polsce wynika też, że większość, bo 65 proc. ankietowanych orientuje się, na czym polega system kaucyjny, z czego 44 proc. orientuje się dobrze, a 21 proc. bardzo dobrze. Słabą wiedzę o systemie kaucyjnym ma 29 proc., a 6 proc. nie ma jej w ogóle.

Osoby, które zwracały już opakowania w ramach systemu kaucyjnego zapytano również, jak często to robią. Najwięcej, bo 30 proc. ankietowanych przyznała, że zwraca puszki lub butelki raz w tygodniu, a 29 proc. - dwa lub trzy razy w miesiącu. Kolejne 18 proc., badanych robi to raz w miesiącu, 10 proc. zwraca opakowania 2-3 razy w tygodniu lub częściej, a 9 proc. rzadziej niż raz w miesiącu. Ponadto 5 proc. respondentów wskazało, że oddało opakowania w ramach systemu raz lub dwa i więcej nie zamierza tego robić.

Za jedną kolizję mandat, za drugą - pouczenie Rykowisko w obiektywie fotopułapki

W publikacji opisującej badanie zwrócono uwagę, że 70 proc. użytkowników systemu kaucyjnego ocenia proces zwrotu jako łatwy, co - zdaniem autorów - pokazuje, że główne bariery mają charakter operacyjny, a nie mentalny. Wśród najczęściej wskazywanych problemów ankietowani wymienili brak wystarczającej liczby punktów zwrotu (34 proc.), zbyt dużą odległość do istniejących punktów (32 proc.) oraz czas potrzebny na odzyskanie kaucji (30 proc.).

„System kaucyjny przeszedł test pierwszego kontaktu – 53 proc. Polaków skorzystało z niego przynajmniej raz, a większość wraca regularnie. To pokazuje, że mamy do czynienia nie tylko z wdrożeniem regulacji, ale z realną zmianą codziennych zachowań. Wyzwania operacyjne, takie jak przepełnione automaty, są dziś w dużej mierze efektem rosnącej skali zwrotów” - ocenił prezes Kaucja.pl Piotr Okurowski.

Jak wynika z badania, 56 proc. osób zgadza się z opinią, że oddawanie opakowań do systemu kaucyjnego stanie się w Polsce tak samo naturalne i powszechne jak segregowanie śmieci (37 proc. raczej się z tym zgadza, a 19 proc. zdecydowanie). Z tym twierdzeniem nie zgadza się 23 proc. (9 proc. zdecydowanie, a 14 proc. raczej się nie zgadza), a 21 proc. wybrało opcję „trudno powiedzieć”.

Ankietowanych zapytano również, co mogłoby pomóc lub ułatwić konsumentom korzystanie z systemu kaucyjnego. 34 proc. badanych stwierdziło, że byłaby to większa liczba punktów zwrotu (np. w sklepach, galeriach i na osiedlach), 32 proc. wskazało na większą bliskość punktów zwrotu od miejsca zamieszkania, a 29 proc. na szybszy i wygodniejszy zwrot pieniędzy (np. bezpośredni zwrot pieniędzy w gotówce lub na kartę bez potrzeby realizacji wydanego bonu). Ponadto 24 proc. respondentów uważa, że pomocna byłoby lepsza organizacja po stronie sklepów, a 20 proc. - lepsze oznaczenia opakowań objętych kaucją.

Jak przekazała w poniedziałek na konferencji prasowej wiceministra klimatu i środowiska Anita Sowińska, do tej pory w ramach systemu kaucyjnego zwrócono 520 mln opakowań. Wiceszefowa MKiŚ podkreśliła, że do połowy marca br. za pośrednictwem systemu kaucyjnego zebrano ok. 300 mln opakowań, a w ciągu ostatnich dwóch tygodni marca zebranych zostało ponad 200 mln sztuk. Dodała, że resort klimatu spodziewa się, że liczba zbieranych butelek oraz puszek będzie rosła i osiągnie poziom 0,5 mld miesięcznie.

Wiceministra wskazała też, że do tej pory powstało 52 tys. punktów zbiórki, z czego 9,5 tys. to tzw. butelkomaty. Jednocześnie poprzez te maszyny - wedle szacunków - zbieranych jest 78 proc., czyli 404 mln opakowań.

W Polsce do napojów w butelkach plastikowych (do 3 l), metalowych puszkach (do 1 l) doliczana jest kaucja w wysokości 50 groszy, którą można odzyskać po oddaniu opakowania. O tym, czy dane opakowanie jest objęte kaucją, informuje znak kaucyjny nadrukowany na etykiecie lub puszce - dwie strzałki tworzące prostokąt z napisem „kaucja” i z jej kwotą. Aby odzyskać kaucję nie trzeba mieć paragonu, ale opakowanie nie może być zgniecione.

Zgodnie z obowiązującymi przepisami w systemie kaucyjnym od 2026 r. są też butelki szklane wielokrotnego użytku do 1,5 l (w ich przypadku kaucja to 1 zł). Producenci napojów w takich butelkach nadal mogą jednak prowadzić własne, niezależne zbiórki takich opakowań. Systemy te od wielu lat mają przede wszystkim producenci piw.

Zgodnie z unijnymi progami recyklingu w latach 2025-2028 poziom selektywnej zbiórki odpadów ma sięgnąć 77 proc. w przypadku butelek jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych (o pojemności do 3 l), metalowych puszek (o pojemności do 1 l) oraz butelek szklanych wielokrotnego użytku (o pojemności do 1,5 l). Od 2029 r. próg ten wzrośnie do 90 proc. Wcześniej, poprzez wrzucenie opakowań do żółtego pojemnika lub worka, udawało się w Polsce zebrać maksymalnie ok. 45 proc. wprowadzonych na rynek butelek PET.

Badanie „Puls Systemu: od deklaracji do nawyku. Pół roku systemu kaucyjnego w Polsce” zostało zrealizowane przez Ogólnopolski Panel Badawczy Ariadna na próbie 1040 dorosłych Polaków w marcu 2026 r. (PAP)