Śmierć za bohaterską obronę Ojczyzny

W tym roku obchodzimy 80-rocznicę zbrodni katyńskiej, czyli wymordowanie polskich obywateli (głównie oficerów) przez funkcjonariuszy NKWD (Ludowy Komisariat Spraw Wewnętrznych ZSRR). W kwietniu planowano różne inicjatywy (głównie szkoły), aby uczcić pamięć mieszkańców naszego powiatu, którzy są ofiarami zbrodni katyńskiej. Niestety epidemia koronawirusa pokrzyżowała wiele planów. Dlatego na łamach portalu Limanowa.in postaramy się przypomnieć sylwetki niektórych osób naszego regiony, które zostały zamordowane wiosną 1940 przez funkcjonariuszy NKWD.

Kazimierz Marszałkowicz (urodzony 1 października 1895 roku w Stroniu - zmarł wiosną 1940 roku, prawdopodobnie pochowany w zbiorowej mogile w Bykowni na Ukrainie)

Syn Jana i Heleny Petroneli z domu Fink. Urodził się 1 października 1895 roku w Stroniu. Jednak już jako dziecko wraz z rodziną opuścił rodzinną miejscowość i przeniósł się do Lwowa (wówczas było to miasto, w którym zdecydowana większość mieszkańców była narodowości polskiej). Tam w latach 1907-1914 ukończył Gimnazjum. Od 1913 roku należał do militarnej organizacji XII Lwowskiej Drużyny Sokolej.

Okres I wojny światowej (1914-1918):

Po wybuchu I wojny światowej wstąpił we Lwowie do Legionu Wschodniego. Po ukończeniu w 1915 roku Szkoły Podchorążych w Krakowie, otrzymał przydział do kadry kawalerii w Grupie Legionów Polskich. Pod koniec wojny ze względu zdrowotnych przydzielony do Dowództwa Taborów Polskiego Korpusu Posiłkowego. W czasie tzw. „kryzysu przysięgowego” polscy legioniści zostali internowani i osadzeni w obozie odosobnienia. Kazimierz Marszałkowicz uniknął niewoli austriackiej i wyjechał do ziemi sandomierskiej, gdzie wstąpił do Polskiej Organizacji Wojkowej, utworzonej przez Józefa Piłsudskiego. Wkrótce został wysłany z misją do Kijowa, następnie przedostał się na Kubań i wstąpił do oddziału kawalerii.

Wojskowe awanse w niepodległej Polsce. Wojna polsko-rosyjska (bolszewicka):

Po zakończeniu I wojny światowej Kazimierz Marszałkowicz objął dowództwo kolumny taborowej w 4 Dywizji Strzelców. Następnie przez Rumunię przybył do niepodległej już Polski i wstąpił do 10 Dywizji Piechoty Wojska Polskiego. Dekretem z 25 sierpnia 1919 roku mianowany podporucznikiem kawalerii. Od lutego 1920 został zastępcą referenta taborów w dowództwie Grupy Operacyjnej gen. Gustawa Zygadłowicza, a następnie 10 Dywizji Piechoty.

Od lipca 1920 roku był zastępcą dowódcy i adiutantem dowódcy taborów tej dywizji, obejmując jednocześnie dowództwo 116 kolumny taborowej

20 lipca 1920 roku - awansowany do stopnia porucznika taborów.

27 sierpień 1920 roku - został rotmistrzem taborów.

1 styczeń 1921 roku - dowódca taborów I Korpusu Wojsk Litwy Środkowej.

15 kwietnia 1921 roku - dowódca taborów 1 Litewsko-Białoruskiej Dywizji Piechoty.

1 listopada 1921 roku - dowódca taborów Wojsk Litwy Środkowej.

6 kwiecień 1923 roku - objął funkcję oficera materiałowego w Szefostwie Taborów Okręgu Korpusu nr VIII w Toruniu.

15 czerwca 1923 roku - ze względu na problemy zdrowotne przeniesiony do rezerwy i zwolniony z obowiązku służby wojskowej.

1923-1939 - gospodarował majątkiem ziemskim w powiecie łuckim.

Aresztowanie i śmierć:

1 września 1939 roku rozpoczęła się II wojna światowa, od ataku Niemiec na Polskę. 17 września 1939 roku, działając w porozumieniu z niemieckim agresorem, od wschodu do Polski wkroczyły wojska rosyjskie (Armia Czerwona ZSRR). Rosyjski Ludowy Komisariat Spraw Wewnętrznych (NKWD) rozpoczął aresztowania wśród polskich wojskowych. Kazimierz Marszałkowicz jako były żołnierz i weteran wojny polsko-rosyjskiej również był zagrożeniem dla agresora.

Kazimierz Marszałkowicz znajduje się na tzw. Ukraińskiej Liście Katyńskiej (lista obywateli polskiej zamordowanych przez NKWD na Ukrainie). Został zastrzelony w Bykowni (las w Kijowie) i pochowany w zbiorowej mogile w 1940 roku.

Dąb Pamięci na cześć rotmistrza Kazimierza Marszałkowicz został posadzony w 2018 roku przed Szkołą Podstawową w Stroniu.

 O związkach rodziny Marszałkowicz z naszym regionie pisaliśmy: https://limanowa.in/index.php/aktualnosci/zamordowany-i-skazany-na-zapomnienie-odbudowuja-pamiec-o-bohaterach/43426

Na zdjęciu Kazimierz Marszałkowicz (pierwszy z lewej)