Czy na liście UNESCO znajdzie się prehistoryczny gród z Maszkowic?

Do tej pory sądzono, że osada na Górze Zyndrama pochodzi z czasów przed Chrystusem. Tak naprawdę skrywa dużo starsze tajemnice. Archeolodzy z Uniwersytetu Jagiellońskiego odkryli tam gród pochodzący z epoki brązu!

Za najstarsze kamienne obiekty architektoniczne znane w naszej części Europy uważano średniowieczne kościoły z X wieku. Tymczasem wykopaliska z Maszkowic są starsze od nich aż o 3 tysiące lat! Według studentów Instytutu Archeologii Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie, pracujących pod kierunkiem doktora Marcina Przybyły, mamy do czynienia z bardzo starą warownią obronną. Zamieszkiwali ją członkowie cywilizacji, która przybyła w tą okolicę z terenu dzisiejszych Węgier. - Rozpoczynając pięć tygodni temu kolejną kampanię wykopaliskową byliśmy pewni kilku faktów. Po pierwsze, starszą osadę w Maszkowicach można datować na XVII i XVI wiek przed narodzeniem Chrystusa i łączyć z okresem nazywanym przez archeologów wczesną epoką brązu – mówi dr Marcin Przybyła z Instytutu Archeologii UJ. - Po drugie, jej mieszkańcami nie była rdzenna ludność zamieszkująca Małopolskę od końca epoki kamienia, lecz niewielka, licząca od stu pięćdziesięciu do dwustu osób grupa kolonistów przybyłych z południa, z obszarów leżących nad Cisą, okolic dzisiejszych Węgier – opowiada archeolog.

Całość fortyfikacji w Maszkowicach została wzniesiona od razu po przybyciu mieszkańców najstarszej osady. - Była to zatem grupa doskonale zorganizowana i posiadająca umiejętności umożliwiające skuteczne wykorzystania kamienia jako budulca. Wiele wskazuje na to, że była to wiedza zaczerpnięta z tradycji mieszkańców południowej Europy, gdzie architektura kamienna rozwijała się od początku epoki brązu – dodaje dr Przybyła.

- To odkrycie na skalę światową – mówi sołtys Maszkowic Jacek Ząbek. - Okazuje się, że są to najstarsze jak do tej pory znaleziska w Europie. Będzie się tym interesowało nawet UNESCO, być może gród na Górze Zyndrama trafi na listę Światowego Dziedzictwa. Będę chciał jak najszerzej rozpropagować informacje o tym historycznym wydarzeniu i zainteresować lokalne władze. To niesamowite odkrycie! – dodaje Jacek Ząbek.

Wszystkie kamienie tworzące mur obronny i bramę były przez osadników łupane ręcznie. Zespół krakowskich archeologów przypuszcza, że w miejscu wykopalisk wybudowano także kiedyś i basztę, którą doktor Przybyła i studenci planują odkopać w przyszłym roku. Teraz zajmą się skatalogowaniem i szczegółowym opisaniem historycznych znalezisk. Cel na najbliższą przyszłość to pozyskanie funduszy na dalsze prace i odkrycie całości osady. Czy maszkowicka Góra Zyndrama kryje jeszcze jakieś tajemnice?

Fot. M.S. Przybyła, A. Maślak.

***

„Góra Zyndrama” w Maszkowicach znana była jako stanowisko archeologiczne już od początku XX wieku. W latach 1959-1975 prowadzono na niej pierwsze badania wykopaliskowe, podczas których odkryto doskonale zachowane pozostałości prehistorycznej wioski. Zdaniem archeologów była ona zamieszkana mniej więcej pomiędzy 1000 i 50 rokiem przed narodzeniem Chrystusa, a więc współcześnie z okresem rozwoju cywilizacji antycznych na południu Europy – greckiej, etruskiej i pojawiającej się najpóźniej cywilizacji rzymskiej. W 2010 roku ekspedycja z Instytutu Archeologii rozpoczęła prace w niebadanej dotąd strefie stanowiska, w miejscu gdzie gwałtownie kończy się szczytowe wypłaszczenie „Góry Zyndrama” i zaczyna się jej wschodni stok. Badania kontynuowane w sezonach 2012 i 2014, pozwoliły stwierdzić, że pod pozostałościami osady odkrytej podczas dawnych badań znajdują się resztki drugiego, starszego o ponad pół tysiąca lat osiedla.