Ekspertka: program ochrony niedźwiedzia może ograniczyć konflikty ludzi z drapieżnikami

Polska jest spóźniona we wdrażaniu systemowych rozwiązań ws. ochrony niedźwiedzi; nowy projekt dla województw podkarpackiego i małopolskiego to krok w dobrym kierunku, ma szansę ograniczyć konflikty ludzi i drapieżników - oceniła dr hab. Agnieszka Sergiel, profesor Instytutu Ochrony Przyrody PAN.

Ekspertka w rozmowie z PAP podkreśliła, że Europa wdraża krajowe strategie od co najmniej kilkunastu lat. Przypomniała, że niedźwiedź brunatny jest gatunkiem chronionym w Europie na mocy dyrektywy siedliskowej, jednak są możliwe odstępstwa od niej i niektóre kraje z nich korzystają.

- We Włoszech, podobnie jak w Polsce, niedźwiedzie są ściśle chronione i możemy się trochę na doświadczeniach tego kraju oprzeć - stwierdziła.

Zdaniem prof. Sergiel kluczowym elementem nowego programu jest utworzenie profesjonalnej, stałej grupy interwencyjnej. Rozmówczyni PAP sugeruje również, aby powołano regularnie spotykającą się grupę roboczą, która mogłaby mieć istotny wkład m.in. w wypracowywanie protokołów postępowania, analizy danych, a także dyskutować przebieg działań i ich skuteczność.

Siedemdziesiąt lat nowosądeckich artystów Groźby w wiadomościach, noże w szkołach

W ocenie badaczki dotychczasowe działania w Polsce miały charakter głównie reaktywny. – Nowe narzędzie ma szansę doprowadzić do zmniejszenia liczby sytuacji konfliktowych między ludźmi a drapieżnikami – dodała prof. Sergiel.

Odnosząc się do kwestii liczebności populacji niedźwiedzi w Polsce, ekspertka wskazała na brak aktualnych danych z całego obszaru występowania niedźwiedzia. Ostatni raport (z 2025 r.) dla Komisji Europejskiej szacował populację na ponad 100 osobników, co pokrywa się z danymi przedstawionymi przez badacza i znawcę tego tematu dr Wojciecha Śmietanę. Oficjalne statystyki (podawane przez GUS) mówiące o liczbie ponad 300 osobników mogą być, jej zdaniem, mocno zawyżone.

– Jeszcze nie mieliśmy monitoringu genetycznego w ramach Państwowego Monitoringu Środowiska w całym obszarze występowania populacji – wskazała prof. Sergiel, komentując zapowiedzi Ministerstwa Klimatu i Środowiska dotyczące uruchomienia nowych badań wielkich drapieżników.

Ostatnie pełniejsze badanie przeprowadzone jednocześnie w dwóch głównych obszarach występowania niedźwiedzia (w Tatrach i Bieszczadach) zostało przeprowadzone w 2010 roku.

W obszarze edukacji mieszkańców i turystów odwiedzających między innymi Bieszczady ekspertka zwróciła uwagę na konieczność zabezpieczania odpadów.

– Musimy się postarać zostawiać za sobą jak najmniej śmieci i stosować niedźwiedzioodporne kontenery i to jest rzecz, do której naprawdę musimy się mocno przyłożyć. Uświadomić też sobie, że bezpieczna koegzystencja kosztuje nas trochę wysiłku, ale nie jest to wysoka cena za przywilej życia w sąsiedztwie dzikiej przyrody – zaznaczyła prof. Sergiel.

Dodatkowym filarem działań ma być edukacja w zakresie bezpiecznego zachowania w lasach zamieszkiwanych przez niedźwiedzie.

Projekt, którego budżet wynosi 19 mln zł zakłada m.in. powołanie grupy interwencyjnej, system telemetrii i zakup zabezpieczonych przed niedźwiedziami kontenerów na odpady. (PAP)