Kleszcze i borelioza - to warto wiedzieć

Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Limanowej wydała komunikat w sprawie boreliozy i kleszczowego zapalenia mózgu. Z informacją warto się zapoznać.

Najważniejsze fakty o boreliozie:

Borelioza (borelioza z Lyme) to choroba bakteryjna przenoszona na ludzi przez ukąszenie zakażonego kleszcza.
Kleszcze występują na terenie całej Polski. Głównie na terenach leśnych, łąkach jak również w miejskich parkach i ogródkach. Kleszcze są aktywne od początku wiosny do późnej jesieni.
Typowe objawy to:

Stadium pierwsze boreliozy:
- charakterystyczna wysypka na skórze zwana rumieniem wędrującym pojawiająca się po 7 – 10 dniach od ugryzienia, która przechodzi w sino czerwoną plamę ustępującą samoistnie po kilu tygodniach
- często gorączka,
- ból głowy
- sztywność karku
- zmęczenie

Stadium drugie boreliozy:
- Objawy ze strony układu nerwowego (zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych oraz mózgu, zapalenie nerwów czaszkowych i nerwów obwodowych,
- Objawy ze strony układu kostno-stawowego (zapalenie stawów, bolesność stawowa, obrzęk)
- Objawy ze strony układu krążenia (zaburzenia rytmu serca)

- Podstawą rozpoznania boreliozy jest diagnostyka laboratoryjna. Leczenie boreliozy trwa kilka tygodni przy pomocy antybiotyków - informuje PSSE w Limanowej.

Kleszcze oprócz boreliozy przenoszą także wirusy odpowiedzialne za wywołanie kleszczowego zapalenia mózgu (KZM), które wwiększości przypadków przebiega bezobjawowo lub skąpoobjawowo. Cięższy przebieg choroby i częstsze powikłania neurologiczne występować mogą u osób starszych i w wieku podeszłym lub z obniżoną odpornością organizmu.

Najważniejsze fakty o kleszczowym zapaleniu mózgu (KZM):

- Częstość występowania KZM jest stosunkowo niska w stosunku do występowania boreliozy, jednakże ze względu na ryzyko powikłań osobom narażonym na ukąszenie kleszcza z racji zawodu (leśnicy, rolnicy) lub sposobu spędzania wolnego czasu (turystyka, kolonie) zaleca się szczepienie ochronne przeciw KZM.
Szczepienie podstawowe zawierające trzy dawki szczepionki zapewnia odporność na okres od 3 do 5 lat, dawki przypominające podaje się co 3 lata.

Choroba ta ma przebieg dwufazowy:

Pierwsza faza objawów grypopodobnych (4-14 dni):
- podwyższona temperatura
- ogólne rozbicie, złe samopoczucie, osłabienie
- bóle mięśni,
- bóle gałek ocznych
- bóle głowy i karku
- bóle mięśni kończyn.

Druga faza choroby (neurologiczna) – niezbędna hospitalizacja:
- wysoka gorączka nawet do 40°C
- nudności, wymioty,
- sztywność karku,
- silne bóle głowy
- bóle stawów i mięśni.

Do najczęstszych powikłań tej choroby należą niedowłady, trwałe uszkodzenie słuchu, zaburzenia psychiczne.
Leczenie KZM jest objawowe i ma na celu łagodzenie gorączki, bólu oraz zapobieganie powikłaniom. Nie ma leczenia przyczynowego.

Usuwanie kleszcza

W przypadku znalezienia na skórze kleszcza (u siebie lub dziecka) możemy spróbować usunąć go sami. - Do usunięcia kleszcza potrzebne są szczypczyki, środek odkażający i jałowy gazik. Kleszcza należy uchwycić szczypczykami jak najbliżej skóry i usunąć delikatnym ale zdecydowanym ruchem równoległym do linii wkłucia. Miejsce po usunięciu kleszcza należy zdezynfekować. Smarowanie kleszcza tłustymi substancjami zwiększa ryzyko zakażenia - informuje PSSE. Można też udać się po pomoc medyczną do przychodni podstawowej opieki zdrowotnej lub ambulatorium nocnej i świątecznej opieki zdrowotnej. Zarówno ambulatoria jak i gabinety lekarzy podstawowej opieki zdrowotnej są wyposażone w podstawowe narzędzia pozwalające na usunięcie pasożyta i zdezynfekowanie śladu po ukąszeniu. Może zrobić to lekarz lub pielęgniarka.

- Przychodnia lub ambulatorium podstawowej opieki zdrowotnej nie powinno odsyłać pacjentów wymagających usunięcia kleszcza do SOR – oddziału przeznaczonego do zabezpieczania pomocy pacjentom po urazach lub w stanie zagrożenia życia. Jeśli kleszcz jest trudny do usunięcia i lekarz uzna, że stan po ukąszeniu wymaga interwencji chirurga powinien wystawić skierowanie do poradni chirurgicznej z dopiskiem „pilne” by ułatwić pacjentowi uzyskanie pomocy specjalisty - informuje NFZ.

Wszystkie przypadki odmowy udzielenia pomocy medycznej Pacjenci mogą zgłaszać do Działu Skarg i wniosków Małopolskiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w Krakowie, przy ul.Batorego 24, tel.12 29-88-303.

Jak się chronić przed ukąszeniem kleszcza?
- sposób ubierania (noszenie długich spodni i koszuli z długimi rękawami, okrycie na głowę, wysokie buty)
stosowanie repelentów na skórę i ubrania
- przegląd ubrania i skóry (głównie okolice podudzi, pod kolanami, w pachwinach, pod pachami, za uszami i na karku) po powrocie z łąk i terenów leśnych