Modernizacja cmentarza na Jabłońcu

W związku z 100. rocznicą Bitwy pod Limanową jeszcze w tym roku zostanie zrealizowana pierwsza części modernizacji cmentarza na Jabłońcu. Cała inwestycja ma pochłonąć nieco ponad pół miliona złotych.

Strona węgierska, jako współorganizator tegorocznych uroczystości, deklaruje udział finansowy w wysokości 75 tys. złotych, pozostałe środki miasto ma otrzymać z Urzędu Wojewódzkiego.

Jeszcze w tym roku zostanie rozpoczęty remont cmentarza wojennego na Jabłońcu. Planowane prace są związane z przypadającą na grudzień 100. rocznicą Bitwy pod Limanową, której ofiary spoczywają na wzgórzu. Z tej okazji w Limanowej odbędą się uroczystości, w organizacji których aktywny udział bierze także strona węgierska.

W nawiązaniu do propozycji przeprowadzenia modernizacji na początku marca w Wydziale Rewaloryzacji Zabytków Krakowa i Dziedzictwa Narodowego Małopolskiego Urzędu Wojewódzkiego odbyło się spotkanie poświęcone remontowi cmentarza właśnie w świetle przygotowań do 100. rocznicy bitwy.

W rozmowach, oprócz przedstawicieli Urzędu Miasta Limanowa i Urzędu Wojewódzkiego w Krakowie, wzięli również udział reprezentanci Ministerstwa Obrony Narodowej Węgier oraz Konsul Generalny Republiki Węgier w Krakowie.

- Według szacunków Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Zabytków wartość prac koniecznych do wykonania na cmentarzu oszacowano na kwotę 529 805 złotych. Remont podzielono na dwa etapy - mówi burmistrz Limanowej.

Pierwszy etap przewidziany na ten rok to prace najpilniejsze, których wartość będzie opiewać na kwotę 204 805 złotych. Strona węgierska zadeklarowała udział w finansowaniu robót w wysokości 75 tys. złotych, brakującą kwotę ma zapewnić Małopolski Urząd Wojewódzki.

- Czekamy teraz na informacje z UW o tych środkach, o których uzyskałem zapewnienie na spotkaniu, dlatego że promesa uzyskania tych środków będzie dla nas podstawą do ogłoszenia postępowania przetargowego, a następnie przystąpienia do tej modernizacji - wyjaśnia Władysław Bieda, dodając że pierwszy etap modernizacji musi zostać zrealizowany przed miesiącem grudniem tego roku.


Cmentarz na wzgórzu Jabłoneckim jest najważniejszym cmentarzem, tak pod względem militarno-historycznym, jak i architektoniczno-urbanistycznym w Okręgu X Limanowskim. Architektowi Gustavowi Ludwigowi (ur. w Bernie 1876 - zm. w Monachium 1952) zależało na stworzeniu dzieła, które by było godne i oddawało ducha wielkich wydarzeń tamtych dni, a zarazem stało się wyrazem dziękczynienia wszystkim tam poległym bohaterom, wobec których - jak podkreślono - jesteśmy dłużnikami.

Miało to być zatem memorium, gloryfikujące miejsce chwały oręża austro-węgierskiego. W związku z tym był nawet nakaz, aby nie szczędzić środków, sił i czasu, by mogło powstać dzieło na wskroś monumentalne. Wyznaczony teren pod cmentarz znajdował się na stokach wzgórz, gdzie w grudniowe dni roku 1914 stoczona została zwycięska bitwa.
 
Architekt stworzył dwuczęściową kompozycję rozdzieloną grzbietową drogą. Nie żałowano materiałów; większość prac wykonano siłami jeńców włoskich i rosyjskich. Od strony pd., na obszarze 3450 m2 znajduje się zasadniczy cmentarz, ogrodzony kamiennym murem. Elementem architektonicznym, który najbardziej rzuca się w oczy, jest mauzoleum płk. Othmara Muhra, zwane popularnie kaplicą. Groby żołnierzy austro-węgierskich oznaczone są krzyżami maltańskimi, zaś rosyjskich podwójnymi krzyżami prawosławnymi.

Nacisk położono na podkreślenie wejścia na cmentarz oraz na ukształtowanie kaplicy, nakrytej wysoką kopułą, co czyni zeń kaplicę-wieżę, której wierzchołek zakończony krzyżem na kuli górował (kiedyś, gdy powstała) nad wierzchołkami drzew i widoczny był z daleka, z leżącej w kotlinie Limanowej.

Wewnątrz kaplicy pochowany był niegdyś pułkownik Othmar Muhr, toteż jest to kaplica-mauzoleum. Natomiast na miejscu, gdzie padł bohaterską śmiercią, stoi pomnik w formie graniastosłupa, o podstawie trójkąta, ze ściętymi kątami, na dwustopniowym postumencie, zwieńczony kulą, by architektonicznie łączyć się z kaplicą.

(Źródło: UM Limanowa)