Od historycznego dna po aferze Rywina do fenomenu „sejmfliksa” – posłowie w ocenach Polaków

Rekordowy kapitał zaufania na początku obecnej kadencji Sejmu i historyczne dno u schyłku koalicji SLD-UP. Analiza społecznego poparcia na przestrzeni lat wskazuje, że tylko pięć razy od 1998 r. Polacy wystawili posłom więcej ocen pozytywnych niż negatywnych.

Jak wynika z przeprowadzonej przez PAP analizy ponad 27 lat badań CBOS (luty 1998 – październik 2025 r.), najwyższe poparcie dla Sejmu (48 proc. ocen pozytywnych) odnotowano w grudniu 1998 r. (III kadencja, rządząca koalicja AWS-UW). Historyczne dno (tylko 8 proc. ocen pozytywnych przy 84 proc. negatywnych) zarejestrowano w styczniu i marcu 2005 r. (IV kadencja, koalicja SLD-UP).

Najmniejszy odsetek ocen negatywnych (33 proc.) ankieterzy CBOS zarejestrowali na początku obecnej kadencji Sejmu, w grudniu 2023 r. Wtedy też odnotowano rekordową w analizowanym okresie przewagę ocen pozytywnych nad negatywnymi – 8 pkt proc. (41 proc. ocen dobrych i 33 proc. złych).

Na przestrzeni blisko 28 lat badań CBOS tylko w pięciu badaniach pozytywne oceny przeważały nad negatywnymi. Taka sytuacja miała miejsce w: lutym, wrześniu i grudniu 1998 r. (III kadencja, AWS-UW) oraz grudniu 2023 r. i lutym 2024 r. (obecna kadencja).

Dożywotni zakaz, konfiskata auta i koniec z driftem. Idzie „radykalna” zmiana na drogach Nowa kadencja Rady Rynku Pracy. Wybrano przewodniczącego

Wspólną cechą większości kadencji Sejmu jest to, że na zakończenie oceny Polaków były gorsze niż na starcie (wyjątki to kadencje 2011-2015, czyli rządy koalicji PO-PSL, i 2015-2019, czyli PiS). Największe różnice, jeśli chodzi o poziom ocen pozytywnych w trakcie kadencji, ankieterzy CBOS odnotowali w latach: 1997-2001 (AWS-UW, 32 pkt proc. różnicy między najlepszym i najgorszym miesiącem; dane od lutego 1998 r.) oraz 2001-2005 (SLD-UP, wcześniej również PSL, 24 pkt proc.).

– Czasami jest tak, że Sejm zaczyna z dobrymi notowaniami, ale dość szybko Polacy weryfikują swoje oceny – komentuje w rozmowie z PAP szefowa CBOS dr hab. Ewa Marciniak. Wskazuje, że ma na to wpływ kilka czynników, wśród nich liczba posłów debiutantów. – Nowy poseł ma legitymizację wyborczą, ale musi czymś się wyróżnić, żeby uzyskać legitymizację medialną. Im bardziej się wyróżnia, tym chętniej jest zapraszany do mediów – wyjaśnia politolożka.

Ekspertka podkreśla, że politycy, którzy chcą zaistnieć, często budują swoją rozpoznawalność, ostro atakując przeciwników. A to z kolei przekłada się na to, jak Polacy oceniają pracę Sejmu. Na półmetku obecnej kadencji pracę posłów dobrze ocenia blisko jedna trzecia respondentów (w październiku 32 proc., wzrost w stosunku do września o 1 pkt proc.), a źle nieco ponad połowa (52 proc., wzrost o 2 pkt proc.). Na początku tej kadencji ocen negatywnych było tylko 33 proc., co jest najlepszym wynikiem w analizowanym okresie.

– Pierwsze tygodnie, miesiące tej kadencji Sejmu ze sprawą Szymona Hołowni były niezwykle interesujące. Mamy zjawisko „sejmfliksu”, bardzo duże zainteresowanie sposobem prowadzenia obrad przez Hołownię – przypomina dr hab. Ewa Marciniak. Politolożka zwraca uwagę, że lider Polski 2050 wyróżniał się na tle poprzedników, sięgał po cięte riposty, ale wszystko w granicach kultury parlamentarnej.

Jak zaznacza szefowa CBOS, spadające zaufanie do Sejmu wynika z oceny aktywności posłów i sprawności legislacyjnej: czy działalność legislacyjna Sejmu ma finał, czyli podpis prezydenta. Zwraca uwagę, że oceny działalności parlamentu są silnie skorelowane z ocenami rządzących partii.

W analizowanym okresie największa jednorazowa zmiana poparcia nie była związana z wyborami, lecz z katastrofą smoleńską. W marcu 2010 r. Sejm miał tylko 18 proc. ocen pozytywnych, przy 70 proc. negatywnych, a w kwietniu (czyli miesiącu katastrofy) było to odpowiednio: 29 i 57 proc. (w kolejnym miesiącu ocen złych ubyło o kolejne 2 pkt proc.).

Mimo że V kadencja Sejmu (2005-2007, koalicja PiS, Samoobrona, LPR) była jedną z najbardziej niestabilnych politycznie i zakończyła się przyspieszonymi wyborami, oceny podlegały najmniejszym wahaniom – różnica między najlepszym a najgorszym wynikiem pozytywnym wyniosła zaledwie 14 pkt proc. (26 do 12 proc.). Sejm miał niskie notowania przez całą kadencję.

Największy kryzys zaufania odnotowano w IV kadencji. Rządzącą koalicję SLD-UP pogrążyła tzw. afera Rywina. Poparcie spadło do historycznego minimum 8 proc. ocen pozytywnych, przy historycznym maksimum ocen złych – 84 proc. 92-punktowa suma ocen wskazuje, że odsetek ocen niezdecydowanych był marginalny.

Obecna kadencja, oprócz rekordowego otwarcia, cechuje się też bardzo szybkim spadkiem zaufania. W ciągu 14 miesięcy od szczytu w lutym 2024 r. (44 proc. ocen dobrych) Sejm stracił 15 pkt proc. (29 proc. w kwietniu 2025 r.). Półmetek osiągnął z ocenami na poziomie: 32 proc. (dobre) i 52 proc. (złe). (PAP)