Podkowiec jest wyjątkowy!

Rozmowa z Piotrem Firlejem ze Stowarzyszenia Pro Natura

- Twoja wizyta w Krynicy nie jest przypadkowa, uczestniczyłeś w remoncie poddasza cerkwi greko-katolickiej w Krynicy, ale nie jesteś budowlańcem?

- Nie jestem budowlańcem, jestem członkiem Stowarzyszenia Pro Natura. Jest to Polskie Towarzystwo Przyjaciół Przyrody - stowarzyszenie z Wrocławia, które zajmuje się remontami świątyń, także na terenie Beskidu Sądeckiego. Ostatnio paraliśmy się remontem poddasza świątyni w Krynicy Dolnej.

- Dodajmy, że zabytkowej i bardzo charakterystycznej dla krynickiego pejzażu.

- Wyjątkowej, największej murowanej świątyni greko-katolickiej w okolicach Krynicy. Jest to jeden z największych projektów, jakie robiliśmy w Pro Naturze. Stowarzyszenie działa od 20 lat. Od 1996 r. remontując świątynie, poddasza, dbamy o miejsca dla podkowców oraz innych nietoperzy, które mają tutaj swoje miejsca bytowania. Gdy zaczynaliśmy działalność, miały one tylko jedno stanowisko na terenie Jaworek na granicy Pienin i Beskidu Sądeckiego. Teraz mamy tam już dużą kolonię, mocną nawet w skali europejskiej, bo jest to ok. 5-8 tys. podkowców na terenie całej tej krainy.

- Kilkakrotnie padło określenie – podkowiec. Dla przeciętnego Czytelnika nietoperz to nietoperz, a podkowiec to…?

- Podkowiec jest wyjątkowy, dlatego że jest jednym z najmniejszych nietoperzy w Polsce. Nazwa wzięła się stąd, że ma on podkowę - narośl na buzi. Nie potrafi on wchodzić w szczeliny, dlatego jego miejsca letniego bytowania to przede wszystkim dachy świątyń, gdzie musi wlecieć. Adaptacja strychów świątyń służy temu, żeby on mógł spokojnie tam zamieszkać. Teraz mamy okres hibernacji, podkowce śpią sobie w okolicach Krynicy, może gdzieś na Słowacji, i pojawią się tutaj w połowie kwietnia.

- Skąd wiedziałeś, że należy szukać podkowców na terenie cerkwi w Krynicy?

- Tym zajmują się naukowcy, którzy badają od 20 lat ich kolonie. Są to chiropterolodzy. Mówimy tu przede wszystkim o Rafale Szkudlarku – jest to prezes Pro Natury, który od 20 lat przeprowadza i nadzoruje każdą inwestycję, bada i organizuje liczenie nietoperzy.

- W Krynicy są policzone?

- Akurat w Krynicy mamy zarówno nocka dużego jak i podkowca, a także kilka innych gatunków nietoperzy. Kolonia nocka dużego jest spora, to ok. 300-500 osobników, podkowców mamy mniej, ale również występują tutaj. Ze względu na to, że ta cerkiew została wpisana do programu Natura 2000, mogliśmy ją wyremontować.

- Przy tak dużej koloni nietoperze, także podkowce, zimują również w innych miejscach w Krynicy?

- W okresie zimowym zamieszkują głównie jaskinie, głębokie piwnice. Natomiast w okresie letnim, kiedy się rozmnażają, przylatują właśnie tutaj do cerkwi w Krynicy, do Leluchowa, do Dubnego, Wierchomli Wielkiej i wielu innych miejsc na terenie Sądecczyzny. Połowa wszystkich podkowców, które mamy w Polsce, występuje właśnie na terenie ziemi sądeckiej. Remont był prowadzony w okresie zimowym, bo teraz śpią, a kiedy się wybudzą, będą mieć już miejsce przygotowane.

- Dlaczego nietoperze kojarzą się zwykle z nieprzyjemnym stworzeniem?

- Może po prostu za mało o nich wiemy. Ksiądz proboszcz Jan Pipka sam mówi, że to bardzo przyjazne zwierzątka. Te nietoperze, które żyją w Polsce, naprawdę nic nikomu nie zrobią. Oczywiście, jeżeli zachowujemy się odpowiednio.

- A skąd to przekonanie, że nietoperze wplątują się we włosy?

- Wiele mitów, które dotyczą nietoperzy, wzięło się pewnie z tego, że mają one charakterystyczne uzębienie, latają w nocy, jak niektórzy mówią wyglądają jak latające myszy, dla wielu pewnie mało sympatycznie, dlatego takie negatywne skojarzenia. Do tego dochodzą filmy o Drakuli…

- I jeszcze śpią głową w dół, czego my zupełnie nie możemy zrozumieć. Tak im wygodnie?

- Śpią z głową w dół, bo im jest na pewno wygodnie, są do tego przystosowane, mają specjalne pazurki, które umożliwiają im swobodne zwisanie bez użycia mięśni. Trzeba dodać, że nietoperze są dla nas bardzo pożyteczne. Jeżeli występują na poddaszach świątyń czy gdzieś w okolicy, to tam na pewno nie ma komarów.