Uhonorowano ostatniego Starostę

Limanowa. Władze Powiatu Limanowskiego uhonorowały pamiątkową tablicą ostatniego Starostę Limanowskiego – Stanisława Alojzego Nowaka, który został zamordowany przez władze sowieckiej Rosji w 1940 roku. Uroczystego odsłonięcia tablicy dokonali starosta Jan Puchała, przewodniczący Tomasz Krupiński oraz Andrzej Harasek - wnuk Stanisława Alojzego Nowaka.

Powiat Limanowski uhonorował ostatniego Starostę Limanowskiego II Rzeczpospolitej Polskiej, doktora praw Stanisława Alojzego Nowaka, który urząd pełnił od 1937 roku do wybuchu II wojny światowej, we wrześniu 1939.

Na mocy uchwały Rady Powiatu z 21 maja, pamiątkowa tablica została umieszczona na frontonie budynku Starostwa Powiatowego w Limanowej, od strony głównego wejścia.

Sucho Limanowskie wątki w relacjach powstańców

Jej uroczystego odsłonięcia dokonali starosta Jan Puchała, przewodniczący Tomasz Krupiński oraz Andrzej Harasek, wnuk Stanisława Alojzego Nowaka. Z przyczyn zdrowotnych w wydarzeniu nie mogła wziąć udziału córka ostatniego Starosty Limanowskiego II RP.

- Z inicjatywą uhonorowania ostatniego Starosty Limanowskiego II RP, doktora praw Stanisława Alojzego Nowaka, wystąpiła Komisja Sporty, Kultury i Turystyki Rady Powiatu, Starosta Limanowski oraz wiceprzewodniczący Rady Powiatu Marek Czeczótka - mówił przewodniczący Tomasz Krupiński podczas ostatniej sesji Rady Powiatu.

Jak informował Tomasz Krupiński, Zarząd Powiatu w dniach 14 i 28 lutego analizował wniosek, wraz ze zgromadzonymi w tej sprawie dokumentami. Na tej podstawie zobowiązano Wydział Spraw Obywatelskich i Zarządzania Kryzysowego do podjęcia działań w zakresie uhonorowania ostatniego Starosty Limanowskiego II RP.

Następnie opracowano projekt tablicy pamiątkowej, który został zaakceptowany przez mieszkającą w Limanowej rodzinę Stanisława Alojzego Nowaka – córkę i wnuka – oraz Zarząd Powiatu. Pozytywną opinię w tej sprawie wydał także Wojewódzki Konserwator Zabytków, z uwagi na to, iż budynek Starostwa Powiatowego w Limanowej znajduje się pod ochroną konserwatorską.

Stanisław Alojzy Nowak urodził się 27 kwietnia 1894 r. w Brodach w obwodzie lwowskim. W roku 1921 uzyskuje absolutorium na Wydziale Prawa Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie. Pracę zawodową rozpoczął w Urzędzie Wojewódzkim w Tarnopolu. Tytuł naukowy doktora praw uzyskał w 1923 roku. Po jego otrzymaniu awansuje na stanowisko urzędnicze w Urzędzie Wojewódzkim w Tarnopolu, gdzie pracuje do 1928 roku. Tu poznaje Marię Grabarczyk, urzędniczkę kancelarii tego Urzędu, przyszłą żonę, z którą ma dwie córki: Annę i Barbarę.

Stanisław Nowak dalej awansuje, zajmując kolejno stanowiska urzędnicze: zastępcy starosty powiatu skałackiego – 1930 r., wicestarosty powiatu tarnopolskiego – 1934 r., starosty powiatu zbaraskiego – luty 1937 r., a w grudniu 1937 roku zostaje starostą powiatu limanowskiego i pełni tę funkcję do wybuchu II wojny światowej. We wrześniu 1939 roku ewakuuje się z rodziną i urzędem państwowym z Limanowej do Lwowa, a następnie do Tarnopola.

Po wkroczeniu 17 września 1939 r. Armii Czerwonej w granice Rzeczypospolitej zostaje dwa dni później (19 września) aresztowany przez NKWD (Ludowy Komisariat Spraw Wewnętrznych ZSRR) i osadzony w więzieniu w Tarnopolu. Po dwóch miesiącach pobytu w więzieniu, 19 listopada dużym transportem zostaje deportowany w głąb Rosji. Od tego momentu ślad po nim ginie. Przez wiele lat po zakończeniu II wojny światowej rodzina – żona, córka, wnuk, poszukiwała Stanisława Nowaka. Bezskutecznie.

Dopiero w roku 2005, kiedy zostały przeprowadzone badania naukowe przez pracowników Instytutu Pamięci Narodowej, w sposób nie budzący wątpliwości okazało się, że miejscem kaźni ostatniego Starosty Limanowskiego są lasy bykowskie w pobliżu Kijowa. To tam zostali wymordowani w 1940 roku przez NKWD obywatele polscy przebywający w więzieniu w Kijowie z tzw. ukraińskiej listy katyńskiej, na której był również Stanisław Alojzy Nowak.

21 września 2012 roku prezydent RP Bronisław Komorowski odsłonił Cmentarz Wojenny w Bykowni – Kijowie, na którym zostały także złożone szczątki Stanisława Alojzego Nowaka. W uroczystościach wzięła udział rodzina starosty.

(Źródło/fot.: Miejska Biblioteka Publiczna w Limanowej – Mikroprojekt Transgraniczne przenikanie)