Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy przyjęta przez Senat z poprawkami

Senat jednogłośnie przyjął w nocy z piątku na sobotę wraz z poprawkami ustawę o pomocy obywatelom Ukrainy. Jedna z kilkudziesięciu przegłosowanych poprawek wykreśla przepisy o tzw. bezkarności dotyczące urzędników i przedsiębiorców.

Za ustawą o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa wraz z wniesionymi poprawkami głosowało 97 senatorów. Poprawkami Senatu do ustawy w sobotę rano zajmie się Sejm.

Gdy pierwszy raz Senat głosował w piątek wieczorem nad ustawą, została ona cofnięta do komisji, które od nowa rozpoczęły nad nią prace. Stało się to po tym, jak większości nie uzyskały wnioski ani o przyjęcie ustawy z poprawkami, ani o odrzucenie jej w całości, ani o przyjęcie jej bez poprawek. Wcześniej kontrowersje wzbudziło głosowanie poprawki, która zakładała m.in. wykreślenie przepisu o tzw. bezkarności urzędniczej.

Poprawki, które Senat przyjął podczas pierwszego głosowania, w kolejnym były głosowane blokami i zyskały poparcie większości. Pozostałe poprawki głosowano osobno. Poparcie zyskała m.in. nowa poprawka dotycząca przepisów o tzw. bezkarności. Tę poprzednią wycofano. Tym razem poprawka skreśla zarówno artykuł odnoszący się do urzędników, jak i ten odnoszący do przedsiębiorców, do którego senatorowie nie składali wcześniej żadnych poprawek. Za tą zmianą głosowało 52 senatorów, przeciw 46, nikt się nie wstrzymał.

Most zamknięty, objazd potrwa do końca roku Odeszli w ostatnich dniach...

Przepis o tzw. bezkarności urzędniczej depenalizowałby złamanie dyscypliny finansów publicznych i przekroczenie uprawnień, jeśli sprawca, w tym samorządowiec, popełniłby taki czyn, działając w celu m.in. ochrony życia lub zdrowia wielu osób, w czasie wojny przeciw Polsce albo działań zbrojnych lub okupacji na terytorium RP, państwa UE, NATO czy innego państwa graniczącego z Polską. W przypadku przedsiębiorców dotyczyłoby to niegospodarności w okresie wojny, ale również czasu obowiązywania w Polsce m.in. stanu wyjątkowego, stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii.

Specustawa gwarantuje legalność pobytu obywatelom Ukrainy, a także ich małżonkom niemającym obywatelstwa ukraińskiego, którzy przybyli z Ukrainy do Polski od początku rosyjskiej inwazji. Większość przepisów specustawy nie dotyczy Ukraińców, którzy przebywali w Polsce legalnie przed wojną. Terminy ważności ich wiz i zezwoleń na pobyt, które upłynęłyby w czasie wojny, zostaną jednak na jej mocy wydłużone do końca roku.

Pobyt ukraińskich uchodźców w naszym kraju, według uchwalonej w środę w Sejmie ustawy, miał być uznawany za legalny przez 18 miesięcy. Senat wniósł jednak poprawkę, w wyniku której pobyt ma być uznawany za legalny bezterminowo. Zgodnie z ustawą po upływie 9 miesięcy uchodźcy, których pobyt uznano za legalny, mogą ubiegać się o zezwolenie na pobyt czasowy na okres 3 lat.

Jedna z senackich poprawek zakłada ponadto, że taka osoba nie musi przybyć do Polski bezpośrednio z terytorium Ukrainy. Na mocy innej poprawki pomocą mają zostać objęci również uchodźcy, którzy przybyli z Ukrainy, nie są obywatelami tego państwa ani obywatelami Polski, ale mieli na Ukrainie zezwolenie na pobyt stały lub status uchodźcy. Kolejna poprawka przewiduje objęcie pomocą Białorusinów, którzy uciekli z Ukrainy.

Na mocy specustawy uchodźcy z Ukrainy będą mogli m.in. otrzymać numer PESEL i założyć Profil Zaufany. Będą także mogli podjąć w Polsce pracę i uzyskać dostęp do opieki zdrowotnej. Uczniowie i studenci będą mogli kontynuować naukę w polskich szkołach i uczelniach. Uchodźcom z Ukrainy przysługiwać też będzie pomoc finansowa. Zgodnie z ustawą dostaną oni jednorazowo 300 zł na osobę.

Regulacja umożliwi też wypłatę świadczeń tym, którzy zapewnią wyżywienie i zakwaterowanie obywatelom Ukrainy. Pieniądze na świadczenia, według uchwalonych przepisów, zapewni wojewoda. Miały być one wypłacane na podstawie umowy zawartej z gminą, jednak po senackiej poprawce ma to się odbywać na podstawie wniosków o takie świadczenie. Senat dodał też zapisy, że koszty obsługi tego zadania przez gminy wynoszą 2 proc. dotacji otrzymanej na wypłatę tych świadczeń i pokrywa je wojewoda.

Ponadto na mocy specustawy utworzona zostanie rezerwa celowa w budżecie, a w Banku Gospodarstwa Krajowego powstanie specjalny Fundusz Pomocy. Senat zaproponował zapisy, na mocy których premier powinien przedkładać sejmowej Komisji Finansów Publicznych sprawozdanie z realizacji planu finansowego Funduszu. Projekt takiego planu, zgodnie z inną senacką poprawką, premier ma zatwierdzać po uzyskaniu opinii tej komisji.

Senat poparł też poprawkę zakładającą, że rząd raz na 12 miesięcy będzie na piśmie zdawał sprawozdanie Sejmowi i Senatowi z wykonania tej ustawy.