Od rewitalizacji gwary, transjęzyka muzyki, po folkowe inspiracje

Trwa II Kongres Kultury Regionów WSPÓŁŚNIĆ DZIEDZICTWO, który odbywa się w Małopolskim Centrum Kultury SOKÓŁ.

W czwartek przed południem uczestniczyliśmy w dwóch debatach panelowych. Później zajęcia warsztatowe przeniosły się do kilku miejscowości Sądecczyzny, znanych z tego, że tam kultywuje się tradycje naszych matek i ojców, że tam nie trzeba na razie mówić o 'rewitalizacji dziedzictwa kulturowego', bo ono wciąż jest na wyciągnięcie ręki.

****
TOŻSAMOŚĆ - NOWE DYSKURSY - opiekun naukowy: dr hab. Kazimierz Sikora, moderator: Bartłomiej Koszarek, paneliści: prof. dr hab. Józef Kąś, prof. dr hab. Anna Mlekodaj, dr Artur Czesak, prof. dr hab. Jerzy Bartmiński.

Bardzo ciekawa dyskusja, poprzedzona stwierdzeniem smutnego faktu, że generalnie gwary w Polsce zanikają. Ten proces się pogłębia, w różnym stopniu, w zależności od regionu etnograficznego. Główni uczestnicy rozmowy analizowali przyczyny, zastanawiali się, czy warto a nawet trzeba 'rewitalizować' gwary. Mówili o tym zjawisku m.in. prof. Jerzy Bartmiński (z nagrania filmowego, nie mógł osobiście przybyć) i prof. Józef Kąś, któremu to się tak po góralsku kojarzy z 'reanimacją nieboszczyka', co nie zmienia faktu, że - jego zdaniem - trzeba to robić. Krakowski naukowiec zauważył też dziwną modę na pomijanie nazwy 'gwara' i zastępowanie jej m.in. polszczyzną wiejską, regionalną, mową chłopską i innymi tym podobnymi eufemistycznymi terminami. Prof. Anna Mlekodaj wyszła w swoich rozważaniach poza sferę języka, przedstawiając katastroficzną diagnozę fatalnego stanu edukacji regionalnej, bardzo słabej wiedzy na temat swojej lokalnej tradycji i kultury wśród dzieci i młodzieży.

****
MUZYKA - TRANSJĘZYK DZIEDZICTWA - opiekun naukowy: dr Weronika Grozdew-Kołacińska, moderator: Dorota Majerczyk, paneliści: prof. Piotr Dahlig, prof. Zbigniew Przerembski, dr Tomasz Nowak, red. Maria Baliszewska.

Interesująca wymiana poglądów na temat roli muzyki jako uniwersalnego języka przekazującego różne wartości, wyrażającego zarówno ludzkie emocje jak i walory estetyczne. Muzyka jest też środkiem komunikowania się między ludźmi. Tu nie było sporu. Jednak dyskutanci różnili się w wielu kwestiach szczegółowych, np. jeśli chodzi obecnie modne szukanie inspiracji w autentycznej muzyce ludowej i przenoszenie jej elementów do twórczości współczesnej przez kompozytorów i rozmaite zespoły, nazywające się folkowymi czy etno, a często zbliżające się poziomem do. disco polo.

****
Pierwsza część praktyczna odbyła się w środę w MCK SOKÓŁ. Druga - w czwartek - miała już charakter wyjazdowy. W stolicy Lachów Sądeckich, czyli w Podegrodziu, w Gminnym Ośrodku Kultury mieliśmy trzy grupy warsztatowe: 'Wziąć ziemię w swoje ręce'(prowadzący Wolfgang Hofer), 'Jak nie myśleć na skróty (o stereotypach kulturowych)' (dr Katarzyna Drąg)i 'Pytania do rzeczy' (dr Antoni Bartosz). W 'Kubalówce' gościł kongresowiczów Krzysztof Bodziony. W Starym Sączu, miasteczku św. Kingi, spotkanie w kościele w Klasztorze Klarysek nosiło tytuł 'O fałszywe wszystko - pieśń pogrzebowa jako rytuał wspólnoty' (Paweł Grochocki), a w Muzeum Regionalnym im. Seweryna Udzieli - 'Zielone komunikaty' dr Piotr Klepacki. W Piwnicznej-Zdroju w Miejsko-Gminnym Ośrodku Kultury uczestnicy konferencji mogli wybrać trzy tematy: 'Pieśń w wiośnie życia - kołysanki i pieśni dziecinne' (Agata Harz-Hanaj), 'Wzory, które kuszą' (Olaf Cirut) i 'Dobyć własnego głosu' (Joanna Skowrońska). W Łącku (Górale Łąccy) w Związku Podhalan i Szkole Podstawowej uczono się 'Sztuki folkowej inspiracji' (Krzysztof Trebunia-Tutka) i analizowano to co 'Na końcu języka' (Dorota Majkowska-Szajer).

Fot. Piotr Droździk