Kolejarze na start: Piłka i lokomotywa

Grubą przesadą byłoby twierdzenie, że kluby z lokomotywą w herbie stanowiły główną siłę polskiej piłki nożnej. Niepodważalnym natomiast wydaje się fakt, iż zespoły z kolejarskiej branży były i są ubarwieniem rodzimego futbolu.

Wszak najbogatsza w tradycje Polonia Warszawa, czy sięgający obecnie po mistrzowskie laury Lech Poznań kojarzą się kibicom ze znaczącymi dokonaniami. A przecież i Sandecja ma w swojej 106-letniej historii piękne karty.

Rozpocznijmy od poznańskiego Kolejorza. Klub ten powstał w 1922 r. i jest 7- krotnym mistrzem kraju w piłce nożnej, 5 razy sięgał po Puchar Polski, a i na arenie międzynarodowej zdarzały mu się spektakularne zwycięstwa z tak uznanymi firmami jak Athletic Bilbao, Panathinaikos Ateny, czy Olimpique Marsylia. Z pucharu UFA eliminował tak słynne zespoły jak Juventusu Turyn i Manchester City awansując do III rundy, a odpadł dopiero w konfrontacji z FC Barcelona, i to po rzutach karnych. Także i dzisiaj aktualny mistrz Polski staje przed szansą na udział w europejskich pucharach. To właśnie z Lecha w wielki świat powędrował Robert Lewandowski, a przed nim z klubu ze stolicy Wielkopolski koszulki z białym orłem wielokrotnie przywdziewali m.in. gracze tworzący słynny tercet A-B-C Teodor Anioła, Edmund Białas i Henryk Czapczyk, a także bramkarz Piotr Mowlik, Paweł Wojtala, Mirosław Okoński (wielki, choć nie do końca spełniony talent), dwukrotnie zatrudniany jako trener Sandecji Jarosław Araszkiewicz, Andrzej Juskowiak czy Jerzy Podbrożny. W Lechu grał również wywodzący się z Nowego Sącza srebrny medalista olimpijski z Barcelony Piotr Świerczewski.

Mimo że obecnie niespecjalnie wiedzie się stołecznej Polonii, ekipa z ul. Konwiktorskiej ma wciąż szeroką rzeszę zagorzałych kibiców czekających na ekstraklasowe derby Warszawy. Klub założony został w roku 1911, a poszczycić się może dwukrotnym tytułem mistrza Polski, tyleż razy sięgając po krajowy puchar. Długa jest lista wybitnych graczy „Czarnych Koszul” i reprezentantów Polski. Oto Ci najwybitniejsi: Władysław Szczepaniak, Jerzy Bułanow, Marian Łącz (bardziej znany może jako aktor), Emanuel Olisadebe, bracia Michał i Marcin Żewłakowowie oraz Arkadiusz Bąk. Od chwili odejścia z klubu w 2008 r. sponsora Józefa Wojciechowskiego, Polonia znacząco obniżyła loty i występuje obecnie z łódzko-mazowieckiej grupie III ligi.

W odniesieniu do Lecha i Polonii dokonania Sandecji są znacznie uboższe. Jest jednak w gronie tym najstarsza. Pierwsze wzmianki o jej istnieniu datują się na rok 1910. By niemal na stulecie istnienia pod ręką trenera Roberta Moskala awansować w 2009 r. na zaplecze ekstraklasy. W inauguracyjnym sezonie występów w I lidze była o krok od zakwalifikowania się do najwyższej w kraju klasy rozgrywkowej. Podopieczni trenera Dariusza Wójtowicza wygrywali m.in. z Górnikiem Zabrze, Pogonią Szczecin i ŁKS Łódź, zajmując w końcowej klasyfikacji trzecią lokatę. Obecnie prowadzeni przez szkoleniowca Radosława Mroczkowskiego sądeczanie plasują się w środku stawki w I lidze. W historii klubu złotymi zgłoskami zapisał się awans do ćwierćfinału Pucharu Polski w sezonie 2013/2014. W ogłoszonym przez „Dziennik Polski” na 100-lecie klubu plebiscycie, najlepszymi sportowcami w historii Sandecji uznani zostali piłkarze: Tadeusz Konieczny, Zygmunt Żabecki i Wacław Grądziel. Pierwsze futbolowe kroki w dzisiejszym Miejskim Klubie Sportowym stawiali bracia Marek i Piotr Świerczewscy, Dawid Janczyk, a furorę na krajowych i zagranicznych stadionach robili i nadal robią Roman Hływa, Mieczysław Gwiżdż, Jerzy Zawiślan, Bogusław Szczecina, jego szwagier Witold Witowski, Artur Sejud, Sławomir Olszewski, Andrzej Łatka, Janusz Świerad, Damian Zbozień, Maciej Korzym, Jakub Słowik i Bartosz Szeliga.

Rywalem zza miedzy Sandecji w I lidze był do niedawna powstały w 1949 r. m.in. za sprawą Włodzimierza Basiagi Kolejarz Stróże. Do I ligi awansował on w 2010 r. i grał w niej do 2014. W sezonie 2011/2012 zajął w rozgrywkach czwartą lokatę, by za dwa lata w mocno kontrowersyjnych okolicznościach nie otrzymać od PZPN licencji i wylądować w sądeckiej grupie klasy A. Sukcesy Kolejarza to w głównej mierze zasługa jego oddanych działaczy Antoniego Poręby i senatora Stanisława Koguta. W zespole Stróż grali znani z ekstraklasowych boisk zawodnicy: Maciej Kowalczyk, Grzegorz Piechna, Krzysztof Markowski, wychowanek Sandecji Adrian Basta, Michał Chrapek, Krzysztof Gajtkowski, Kamil Nitkiewicz, a zespół prowadzili takiej klasy fachowcy jak Marek Motyka czy Mirosław Hajdo i Przemysław Cecherz.

Z innych kolejarskich klubów w Polsce wymienić wypada: Błękitnie Stargard Szczeciński, Czuwaj Przemyśl, ŁKS Łomża, Odrę Wodzisław Śląski, Pogoń Siedlce, Prokocim Kraków, Warmię Olsztyn, Znicz Pruszków.

Fot. Muzeum Okręgowe w Nowym Sączu

Czytaj także w Dobrym Tygodniku Sądeckim (specjalnym wydaniu Gazeta do Pociągu) https://issuu.com/dobrytygodnik/docs/17-2016