Dzień Bezpiecznego Internetu: w kolejnych państwach pomysły ograniczenia mediów społecznościowych dla dzieci

Australia jako pierwszy kraj na świecie wprowadziła w grudniu zakaz korzystania z mediów społecznościowych dla dzieci poniżej 16 roku życia, a Polska i inne kraje europejskie mają podobne plany. Przypominamy je z okazji przypadającego we wtorek Dnia Bezpiecznego Internetu.

10 lutego przypada Dzień Bezpiecznego Internetu, ustanowiony z inicjatywy Komisji Europejskiej w 2004 roku. Według raportu NASK „Nastolatki 3.0” na jednego nastolatka przypada około sześć kont w mediach społecznościowych. Wśród najczęściej używanych aplikacji wyróżniono Messenger, TikTok, Instagram i YouTube. Opublikowane 29 września ub. r. badanie wskazuje również na to, że średni czas korzystania z mediów społecznościowych w ciągu dnia przez nastolatków w Polsce wynosi 3 godziny i 23 minuty.

Medioznawczyni z UMCS dr Ilona Dąbrowska podkreśliła w grudniu w rozmowie z PAP, że aktualne prawo w Polsce nie jest w stanie ochronić dzieci przed potencjalnymi zagrożeniami, a tych – według niej – jest naprawdę bardzo wiele. Jak dodała, współczesny rodzic mierzy się z bardzo dużym wyzwaniem, chcąc ograniczyć dostęp dzieci do niebezpiecznych treści. Jej zdaniem blokada rodzicielska na urządzeniach młodych użytkowników jest jednym ze sposobów sprawowania opieki, jednak należy pamiętać, że dzieci potrafią omijać tego typu blokady.

W Polsce rozważane jest wprowadzenie zakazu korzystania z mediów społecznościowych dla nieletnich. Klub Koalicji Obywatelskiej ma przygotować do końca lutego poselski projekt ustawy ograniczającej możliwość korzystania z mediów społecznościowych przez dzieci i młodzież do ukończenia 15. roku życia. Jest to inicjatywa ministry edukacji, posłanki KO Barbary Nowackiej i posła KO Romana Giertycha. Zielone światło do opracowania projektu dało już kolegium klubu KO.

Nowy cykl w limanowskim muzeum Tajemnice krypt i architektury. 130 lat historii kaplicy

– Wzorujemy się na Australii – powiedziała dziennikarzom 15 stycznia szefowa MEN. – Oczekujemy, że big techy nie będą dopuszczały, by dzieci korzystały ze szkodliwych treści, które są tam dostępne – zaznaczyła. Wyjaśniła, że ma to być „dokładnie to, co od grudnia wprowadziła Australia – z tą różnicą, że 16. rok życia uważamy za przesadny”. W ocenie ministry zamierzona w polskich regulacjach granica 15 lat jest „sensowna” i już usankcjonowana w przepisach.

Chodzi o przepisy, które Australia jako pierwszy kraj na świecie wprowadziła w grudniu ub.r. w życie. Tam zakaz korzystania z platform społecznościowych miał objąć użytkowników poniżej 16. roku życia. Te osoby nie mogą korzystać w Australii m.in. z serwisów takich, jak: Reddit, Facebook, Instagram, Snapchat, Threads, TikTok, X i YouTube. Firmy technologiczne, które nie wdrożą skutecznie przepisów, mogą zostać ukarane grzywną sięgającą do równowartości 28 mln euro. Podobne plany ma Malezja, która planuje wprowadzić zakaz jeszcze w 2026 r.

Wcześniej w listopadzie ub.r. Parlament Europejski przyjął dokument wyrażający zaniepokojenie zagrożeniami dla zdrowia fizycznego i psychicznego osób nieletnich w sieci. Proponuje się w nim, by dostęp do mediów społecznościowych, platform wideo i wirtualnych asystentów AI, takich jak ChatGPT, miały dopiero 16-latki lub – za zgodą rodziców – 13-latki.

Badanie Eurobarometru „Stan Dekady Cyfrowej 2025” wykazało, że ponad 9 na 10 Europejczyków uważa, że pilnie potrzebne są działania władz publicznych mające na celu ochronę dzieci w internecie przed negatywnym wpływem mediów społecznościowych. 93 proc. respondentów twierdzi, że platformy społecznościowe źle wpływają na zdrowie psychiczne dzieci, a 92 proc. twierdzi, że są one narażone na cyberprzemoc i nękanie w sieci. Według badania kolejne 92 proc. Europejczyków chce zapewnienia mechanizmów ograniczających treści nieodpowiednie dla ich wieku.

Zakaz korzystania z social mediów przez dzieci zostanie wprowadzony również w Hiszpanii. – Będziemy chronić nieletnich przed cyfrowym Dzikim Zachodem – powiedział premier Hiszpanii Pedro Sánchez, występując 3 lutego na Światowym Szczycie Rządów w Dubaju.

Sanchez zapowiedział też pociągnięcie do odpowiedzialności karnej kierownictw serwisów społecznościowych w przypadku publikowania nielegalnych treści, mowy nienawiści czy manipulacji algorytmami. Rząd w Madrycie i hiszpańska prokuratura zbadają ewentualne naruszenia przepisów przez Groka, TikToka i Instagram.

Z kolei rząd Wielkiej Brytanii ogłosił w nocy z 19 na 20 stycznia, że rozważa szereg środków mających chronić dzieci przed zagrożeniami w internecie. Brytyjscy ministrowie mają odwiedzić Australię, by wyciągnąć wnioski z jej podejścia do tej sprawy. Rząd Wielkiej Brytanii nie podał konkretnego wieku, od którego używanie platform społecznościowych miałoby być zakazane. Wymienił natomiast inne rozważane środki, w tym zaostrzenie regulacji dotyczących korzystania z telefonów w szkołach oraz usprawnienie metod weryfikacji wieku użytkowników stron internetowych.

Rozważane jest również ograniczenie „potencjalnie uzależniających właściwości” platform, na przykład tych skłaniających użytkownika do przewijania bez końca („infinite scrolling”).

Natomiast rząd Danii uzgodnił w listopadzie z opozycją wprowadzenie zakazu korzystania z platform społecznościowych przez dzieci i młodzież do lat 15. Jak ustalono, nieletni w wieku 13-15 lat będą mogli używać aplikacji za zgodą rodziców. Zakaz ma zostać uchwalony jeszcze w tej kadencji parlamentu, czyli do jesieni 2026 roku.

Zakazanie platform społecznościowych nieletnim zapowiedział prezydent Francji Emmanuel Macron. 26 stycznia francuskie Zgromadzenie Narodowe zatwierdziło projekt ustawy zakazującej korzystania z mediów społecznościowych osobom poniżej 15. roku życia. Projekt trafi do Senatu, gdzie wejdzie w życie.

Słowenia jest na etapie przygotowywania projektu ustawy zakazującej dostępu do mediów społecznościowych dzieciom poniżej 15. roku życia. Takie działania zapowiedział 5 lutego wicepremier Słowenii Matej Arcon podczas konferencji prasowej. Jak mówił, inicjatywę podjęło Ministerstwo Edukacji, opierając się na doświadczeniach innych krajów, a w opracowaniu ustawy mającej na celu ochronę dzieci i młodzieży wezmą udział również eksperci w dziedzinie edukacji i technologii cyfrowych.

Według agencji informacyjnej Reuters Grecja jest „bardzo bliska” ogłoszenia podobnego zakazu. Zaś rząd Szwecji zlecił ekspertom analizę, czy i w jaki sposób należy ograniczyć korzystanie przez dzieci z platform społecznościowych. (PAP)