Nowa podstawa programowa i zakaz korzystania ze smartfonów

Nowa podstawa programowa w przedszkolach i klasach I i IV szkół podstawowych, zakaz korzystania ze smartfonów m.in. w podstawówkach oraz obowiązkowa edukacja zdrowotna bez komponentu dotyczącego zdrowia seksualnego, które będzie tylko dla chętnych - to najważniejsze zmiany w roku szkolnym 2026/2027.

Z początkiem nowego roku szkolnego rozpocznie się reforma programowa pod nazwą „Reforma26. Kompas Jutra”. Od 1 września 2026 r. zgodnie z nią w przedszkolach i szkołach podstawowych wprowadzana będzie nowa podstawa programowa kształcenia ogólnego. Podstawa programowa to rozporządzenie ministra edukacji, w którym określone jest czego uczniowie będą się uczą. Wyznacza cele kształcenia i wychowania oraz precyzuje wymagania szczegółowe dotyczące wiedzy i umiejętności, które powinien opanować każdy uczeń.

Nowa podstawa programowa będzie wprowadzana stopniowo. W roku szkolnym 2026/2027 obejmie uczniów klas I i IV szkół podstawowych. W kolejnych latach obejmie kolejne roczniki: w roku szkolnym 2027/2028 zgodnie z nią uczyć się będą cztery roczniki: uczniowie klasy I i II oraz klasy IV i V, a w 2028/2029 uczyć się będzie sześć roczników: uczniowie klas I, II i III oraz klas IV, V i VI, aż do objęcia wszystkich klas szkoły podstawowej.

Za rok - od 1 września 2027 r. - reforma programowa będzie wprowadzana w szkołach ponadpodstawowych. Też będzie wprowadzana stopniowo począwszy od I klas.

Jak połączyć morski klimat ze skuteczną regeneracją? Przewodnik po wyjazdach zdrowotnych nad Bałtyk Kolejna edycja jarmarku staroci

Jak podaje MEN nowa podstawa programowa porządkuje wymagania wobec uczniów, wzmacnia rolę nauczyciela w planowaniu procesu dydaktycznego oraz sprzyja bardziej angażującej i skutecznej edukacji. Pojawiają się w niej nowe elementy: doświadczenia edukacyjne, tydzień projektowy oraz moduły tematyczne, dzięki którym wyraźniej widać korelacje międzyprzedmiotowe.

Do klas IV–VI szkół podstawowych wrócą zajęcia przyrody (3 godziny tygodniowo, co najmniej 2 w bloku), podczas których uczniowie będą poznawać zagadnienia przyrodnicze w sposób całościowy. Podział na biologię, chemię, fizykę i geografię nastąpi dopiero od klasy VII. W klasach IV–VI zostanie też przedmiot technika przekształcony w zajęcia praktyczno-techniczne (2 godziny tygodniowo w bloku).

Od nowego roku szkolnego edukacja zdrowotna stanie się przedmiotem obowiązkowym dla wszystkich uczniów. Nieobowiązkowy będzie jednak moduł dotyczący wiedzy o zdrowiu seksualnym. O udziale w nim decydowali będą rodzice ucznia lub sam uczeń - jeżeli jest pełnoletni. Jeśli uczeń ma nie uczestniczyć w zajęciach konieczne będzie złożenie pisemnej rezygnacji z udziału.

Wchodzi też w życie ustawowy zakaz korzystania w szkołach podstawowych, zarówno publicznych jak i niepublicznych, z telefonów komórkowych i innych urządzeń umożliwiających komunikację, nagrywanie dźwięku lub obrazu. Zakaz ma obowiązywać podczas lekcji, przerw i innych zajęć odbywających się w placówce. Obejmie też zajęcia edukacyjne organizowane poza szkołą, np. lekcje wychowania fizycznego prowadzone na zewnętrznych obiektach sportowych.

Zakazane będzie także wnoszenie i korzystanie z urządzeń elektronicznych przez dzieci podczas ich pobytu na terenie przedszkola, szkoły, w której zorganizowano oddział przedszkolny, oraz innej formy wychowania przedszkolnego, a także podczas zajęć organizowanych poza terenem tych placówek.

Od zakazu będą wyjątki: gdy nauczyciel uzna, że urządzenie jest potrzebne uczniom do realizacji zajęć lub sprawdzenia wiedzy, gdy konieczny będzie pilny kontakt ucznia z rodzicami lub gdy wystąpi bezpośrednie zagrożenie zdrowia lub życia.

Możliwe będzie także korzystanie przez ucznia z urządzenia elektronicznego za zgodą dyrektora, jeżeli jest to uzasadnione chorobą, niepełnosprawnością lub innymi szczególnymi potrzebami wymagającymi korzystania ze sprzętu specjalistycznego lub aplikacji mobilnej służącej monitorowaniu stanu zdrowia. Wyjątek ten będzie dotyczyć też przedszkolaków.

Szkoły będą mogły tworzyć specjalne miejsca do przechowywania urządzeń. Mają one być zorganizowane w sposób zapewniający bezpieczeństwo przechowywania oraz ochronę prawa ucznia do prywatności, w szczególności w zakresie uniemożliwienia przeglądania zawartości przez osoby nieuprawnione. Szczegółowe zasady ma określić dyrektor szkoły.

W przypadku nieprzestrzegania przepisów przez ucznia szkoła będzie mogła stosować działania wychowawcze lub kary przewidziane w statucie placówki. Naruszenie zasad będzie mogło wpłynąć na ocenę zachowania ucznia.

W szkołach ponadpodstawowych, np. liceach czy technikach oraz w szkołach dla dorosłych, nie będzie ustawowego zakazu używania komórek, ale każda szkoła będzie musiała określić w swoim statucie zasady korzystania z nich albo zdecydować o zakazie.

Zakaz nie będzie obowiązywał podczas wycieczek szkolnych i pobytu w internacie (gdzie decyzję o warunkach korzystania przeniesiono na poziom statutu) i podczas korzystania z infrastruktury przedszkola lub szkoły (np. sportowej, którą szkoła udostępnia mieszkańcom) - poza godzinami zajęć.

Na dostosowanie statutów do zmian szkoły będą miały czas do 31 grudnia 2026 r.

Od nowego roku szkolnego wchodzą również zmiany w zakresie zadawania pisemnych i praktyczno-technicznych prac domowych w szkole podstawowej. Zniesiona będzie możliwość zadawania w klasach IV–VIII praktyczno-technicznych prac domowych do wykonania w czasie wolnym od zajęć dydaktycznych. Doprecyzowano, że każda wykonana przez ucznia pisemna praca domowa musi być przez nauczyciela sprawdzona i uczeń musi otrzymać o niej informację zwrotną. Wprowadzono też możliwość podwyższenia rocznej oceny klasyfikacyjnej uczniowi wykonującemu nieobowiązkowe pisemne prace domowe, jeżeli szkoła przyjmie taką możliwość i włączy ją do szczegółowych warunków i sposobu oceniania wewnątrzszkolnego.

W szkołach pojawi się ocena funkcjonalna. Przeprowadzenie jej będzie obowiązkowe w przypadku uczniów kierowanych do poradni psychologiczno-pedagogicznej, zanim ta wyda orzeczenie. W odróżnieniu od ocen szkolnych ocena funkcjonalna nie będzie koncentrować się na wynikach edukacyjnych ucznia, ale skupi się na funkcjonowaniu dziecka w środowisku szkolnym i obejmie sfery poznawcze, emocjonalne, społeczne i motoryczne. Sporządzać ją będzie nauczyciel i specjaliści pracujący z uczniem na podstawie obserwacji i bieżącej pracy.

1 września 2026 r. zaczną także obowiązywać nowe przepisy dotyczące żywienia dzieci i młodzieży w szkołach i przedszkolach. Najważniejsze zmiany to m.in. zwiększony udział warzyw, owoców i produktów pochodzenia roślinnego w codziennych posiłkach, ograniczenie ilości dodawanych cukrów w napojach przygotowywanych na miejscu, częstsze wykorzystanie produktów pełnoziarnistych, wprowadzenie obowiązkowej potrawy roślinnej w ramach obiadu raz w tygodniu i przygotowywanie zup na bazie wywarów warzywnych co najmniej dwa razy w tygodniu. W żywieniu będzie trzeba uwzględniać potrzeby osób, które nie spożywają produktów odzwierzęcych. Szkoły i przedszkola mają też preferować wodę jako podstawowy napój podawany dzieciom i młodzieży.

Od nowego roku szkolnego możliwe będzie kształcenie w 11 nowych zawodach szkolnictwa zawodowego: agroogrodnik, asystent ogrodniczy, asystent florystyczny, ogrodnik terenów zieleni, monter optoelektroniki, technik optoelektroniki, technik optyki okularowej, technik agroogrodnictwa, technik architektury krajobrazu i arborystyki, technik aranżacji florystycznych, technik cyberbezpieczeństwa.

Wiosną 2027 r. na maturze po raz pierwszy przeprowadzone zostaną egzaminy pisemne z języka łacińskiego jako języka obcego, z biznesu i zarządzania oraz z historii tańca. Egzamin z języka łacińskiego jako języka obcego będzie tylko na poziomie podstawowym. Na poziomie rozszerzonym nadal będzie przeprowadzany egzamin z języka łacińskiego i kultury antycznej. Egzaminy z biznesu i zarządzania oraz egzamin z historii tańca przeprowadzane będą na poziomie rozszerzonym. W 2027 r. do egzaminów z tych przedmiotów będą mogli przystąpić wyłącznie absolwenci 4-letniego liceum ogólnokształcącego.

Z początkiem roku szkolnego 2026/2007 wygasną przepisy, które umożliwiały pracę w szkole nauczycielom pobierającym świadczenie kompensacyjne, bez utraty jego, jeśli w danej placówce są uczniowie ukraińscy, którzy przybyli do Polski po wybuchu pełnoskalowej wojny.

W nowym roku szkolnym ma być przeprowadzony pilotaż bezpłatnego, państwowego eDziennika. MEN planuje rozpocząć go 22 września 2926 r. Chce przeprowadzić pilotaż w wybranych publicznych i niepublicznych szkołach oraz w szkołach artystycznych realizujących kształcenie ogólne. Sprawa nie jest jednak jeszcze przesądzona bowiem nowelizacje ustaw: Prawo oświatowe oraz o systemie informacji oświatowej, która ma umożliwić przeprowadzenie pilotażu, czeka na decyzję prezydenta. (PAP)