Prezydent wetuje ustawę cyfrową. W rządzie wrze: „Przyzwolenie na hejt i śmierć”

Prezydent Karol Nawrocki zawetował w piątek rządową nowelizację ustawy o świadczeniu usług drogą elektroniczną, która miała wdrożyć unijny Akt o usługach cyfrowych (DSA) i umożliwić szybkie blokowanie nielegalnych treści w internecie. Decyzja głowy państwa wywołała natychmiastową i ostrą reakcję kierownictwa Ministerstwa Cyfryzacji.

Przygotowana przez resort cyfryzacji nowelizacja zakładała wprowadzenie procedury pozwalającej na sprawne wydawanie nakazów ograniczających dostęp do treści naruszających prawo – w tym mowy nienawiści – przy jednoczesnym poszanowaniu praw internautów. Była to jedna z dwóch ustaw opracowanych po wcześniejszym prezydenckim wecie z początku roku. Drugi z projektów, ustanawiający prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej (UKE) koordynatorem ds. usług cyfrowych, zyskał podpis prezydenta pod koniec września i wszedł w życie 6 listopada.

Argumenty Prezydenta: „Próba nadużycia władzy”

O swojej decyzji Karol Nawrocki poinformował za pośrednictwem swojej strony internetowej oraz platformy X. W uzasadnieniu prezydent stwierdził, że odrzucone przepisy nie służyły realnej poprawie bezpieczeństwa, lecz stanowiły próbę zabezpieczenia politycznych interesów rządu.

Ochrona wolności: Zdaniem Karola Nawrockiego rządzący traktują bezpieczeństwo i wolność jako zakładników, a uleganie takim działaniom uznał on za niemoralne i nieakceptowalne.

Obecne narzędzia państwa: Prezydent podkreślił, że państwo dysponuje już obecnie szeroką paletą możliwości ochrony obywateli przed przestępcami w sieci – brakuje jedynie woli, siły i umiejętności ich skutecznego wykorzystania.

Kwestia Trybunału Konstytucyjnego: Karol Nawrocki zaznaczył, że w normalnych warunkach ustawa mogłaby zostać skierowana do oceny przez Trybunał Konstytucyjny, jednak w jego ocenie organ ten obecnie nie funkcjonuje i wymaga odbudowy, co uczyniło weto jedynym dostępnym rozwiązaniem.

Szczegółowe uzasadnienie Karol Nawrocki przedstawił w opublikowanym na platformie YouTube filmie. 

Prezydent przypomniał, w nim że po jego pierwszym wecie rząd rozdzielił przepisy, dzięki czemu we wrześniu mógł on podpisać ustawę powołującą prezesa UKE na koordynatora ds. usług cyfrowych. Wskazał jednak, że na końcowym etapie prac w Senacie do drugiej ustawy ponownie wprowadzono rozwiązania dające urzędnikom kompetencje do blokowania treści w internecie. Zdaniem prezydenta orzekanie o tym, czy dana treść jest przestępstwem, należy wyłącznie do niezawisłych sądów, a kontrola sądowa następująca dopiero po zablokowaniu materiału nie naprawi wyrządzonych szkód.

Zarzut nieproporcjonalności i blokowania całych domen

Karol Nawrocki skrytykował zapisy pozwalające na wpisanie całej domeny do rejestru blokad z powodu pojedynczego nielegalnego komentarza, uznając to za naruszenie konstytucyjnej zasady proporcjonalności. Powołując się na wypowiedzi ministra cyfryzacji o możliwości „wyłączania platform”, ocenił, że przepisy te mogłyby służyć jako narzędzie politycznego nacisku na serwisy internetowe i ograniczać obywatelom prawo do krytyki rządu.

Istniejące narzędzia prawne i odrzucenie „szantażu emocjonalnego”: 

Prezydent zarzucił rządzącym wykorzystywanie tragicznych wydarzeń (m.in. ataków w szkołach) jako pretekstu do przeforsowania regulacji ograniczających wolność słowa (chronioną art. 54 Konstytucji). Podkreślił, że państwo dysponuje już skutecznymi przepisami karnymi oraz unijnym rozporządzeniem (2021/784) pozwalającym na usuwanie treści terrorystycznych w ciągu godziny, co jego zdaniem potwierdziła skuteczność służb w ostatnich miesiącach.

Stanowisko rządu: „Przyzwolenie na hejt i przestępstwa”

Decyzja Pałacu Prezydenckiego spotkała się ze stanowczą krytyką ze strony autorów ustawy z Ministerstwa Cyfryzacji,którzy w swoich wpisach na platformie X wskazali na poważne zagrożenia wynikające z braku nowych regulacji.

Osobista odpowiedzialność: Wicepremier i minister cyfryzacji Krzysztof Gawkowski ocenił, że odrzucenie przepisów oznacza przyzwolenie na hejt, nienawiść oraz śmierć, jaką niesie ze sobą internet, a pełną odpowiedzialność za ten stan bierze na siebie prezydent.

Walka z najcięższą przestępczością: Wiceminister cyfryzacji Dariusz Standerski nazwał weto „skandalicznym”,przypominając, że jest to już druga zablokowana przez głowę państwa ustawa tego typu. Podkreślił przy tym, że regulacje miały chronić obywateli nie przed kontrowersyjnymi opiniami, lecz przed najgroźniejszymi przestępstwami, takimi jak namawianie do samobójstwa, zlecenia zabójstwa czy materiały krzywdzące dzieci.